Lesefni: Hagnýt skrif bls. 41-46.
 

Verkefni 1
Prentvæn útgáfa

Athugaðu eftirfarandi fullyrðingar vel. Útskýrðu hvaða fullyrðingar innihalda rökleysur og hverjar ekki.

A: Íslendingar ættu ekki að taka við fleiri innflytjendum. Það hefur sýnt sig að margir þeirra eru til vandræða og sumir hafa jafnvel verið staðnir að ofbeldisverkum hér á landi.

B: Verkalýðsleiðtogar bera hag fólksins ekki lengur fyrir brjósti því þeir eru á miklu hærri launum en það.

C: Stóriðja á Austfjörðum er byggðamál. Þeir sem eru á móti virkjun og álveri á Austurlandi eru jafnframt á móti því að Austfirðingar fái sinn skerf af þjóðarkökunni og geti byggt upp gróskumikið mannlíf.

D: Því hefur verið haldið fram að ómögulegt sé að Jónas Hallgrímsson hafi látist af afleiðingum fótbrots. Árið 1997 varð fílhraust knattspyrnukona fyrir því að fótbrotna og vera við dauðans dyr af afleiðingum þeirra meiðsla. Það sýnir að fótbrot eitt og sér gat riðið Jónasi að fullu 1845.

E: Íslenskir framhaldsskólar eru lélegri nú en þeir voru fyrir 30 árum. Það sést best á því að mun fleiri falla í Háskóla Íslands nú en um 1970.

F: Kirkjan getur ekki tekið upp hjónavígslu fyrir homma og lesbía vegna þess að í biblíunni stendur að samkynhneigð sé ekki guði þóknanleg.

G: Þó óspektir unglinga séu oft í fréttum þarf það ekki að þýða að unglingar nú séu verr upp aldir en fyrri kynslóðir. Til dæmis má sjá í gömlum dagblöðum að útihátíðir um verslunarmannahelgar hafa lengi verið sukksamar.

H: Það er vitað mál að erlendir ferðamenn koma til Íslands fyrst og fremst til að upplifa ósnortna náttúru. Þess vegna er glapræði að sökkva Eyjabökkum undir virkjunarlón.
 

Verkefni 2
Glærur með dæmum um rökleysur

Skoðaðu dæmin á glærunum. Hvað nefnist rökleysan sem hvert dæmi inniheldur?

Verkefni 3
Prentvæn útgáfa

Notaðu eftirfarandi eyðublað til að greina einhverja af þeim blaðagreinum sem finnast í Hagnýtum skrifum (bls. 21, 31 og 51). Slíkri greiningu er líka kjörið að beita á eigin ritsmíðar.

---

Mat á rökfærslu

1. Er efnisyfirlýsing í inngangi?
 (   ) já   (   ) nei

Ef já; efnisyfirlýsingin er: _____________________________________________
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________

Ef nei; efnisyfirlýsingin gæti verið: ______________________________________
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________

2. Skiptist ritgerðin greinilega í inngang (með reifun efnis), meginmál og niðurlag (með niðurstöðu)? Athugið að hér er ekki verið að spyrja um fyrirsagnir.
 (   ) já  (   ) nei

3. Hve margar efnisgreinar eru í greininni?
 1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  fleiri? _______

4. Er auðvelt að finna lykilsetningu í hverri efnisgrein?
 (   ) já   (   ) nei

5. Hver eru helstu rökin sem notuð eru með skoðun höfundar?
   a) ___________________________________________________________
   b) ___________________________________________________________
   c) ___________________________________________________________
   d) ___________________________________________________________
   e) ___________________________________________________________

6. Hver eru helstu gagnrökin sem rædd eru?
   a) ___________________________________________________________
   b) ___________________________________________________________
   c) ___________________________________________________________
   d) ___________________________________________________________

7. Lýstu hvernig með- og mótrökunum er raðað í greininni (t.d. með/með/með/með ... eða mót/með/mót/með...) _________________________________________
____________________________________________________________________

8. Hverjir eru helstu kostir greinarinnar?  _______________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________

9. Hvað má helst að lagfæra? _______________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________

10. Einkunn skv. ofantöldu (0-10): __________

         ___ /____     20___

                  ___________________________________________________

         Matsmaður

---

Verkefnabanki við Hagnýt skrif   © Gísli Skúlason /Mál og menning, 2003