|
|
Lesefni: Hagnýt skrif bls. 130-134 (108-112).
Verkefni 1
Finndu aðsenda grein í nýlegu dagblaði. Ekki sakar að hún sé vel skrifuð og fjalli um mál sem snertir þig með einhverjum hætti. Athugaðu að þetta þarf að vera grein með rökræðu, ekki frásögn eða lýsing. Frétt er til dæmis ónothæf í þessu sambandi.Fyrsta skref
Finndu efnisyrðingu ef einhver er. Hvað er höfundur að ræða og hver er hans skoðun á málinu?Annað skref
Hver eru helstu rök höfundar fyrir málstað sínum?Þriðja skref
Hver eru helstu mótrökin sem höfundur ræðir?Fjórða skref
Hver er niðurstaðan? Hvers konar niðurlag er á greininni?Fimmta skref
Hvernig er röksemdafærslan í heild? Hvað mætti gagnrýna? Er eitthvað sem höfundur sleppir en skiptir máli? Hvað myndu þeir helst gagnrýna sem eru á annarri skoðun?Að lokum
Mat á greininni og rök fyrir því. Er hún góð, skemmtileg, sanngjörn? Hvaða mynd dregur hún upp af höfundi sínum (sbr. kaflann um viðtakendur bls. 21)?
Verkefni 2
Veldu áhugavert deilumál til að fjalla um. Það þarf að vera mikilvægt að þínu mati og þú þarf að þekkja nokkuð til þess eða geta aflað þér upplýsinga þar um. Vinsæl efni meðal framhaldsskólanema eru, hvernig svo sem á því stendur, áfengiskaupaaldur, fóstureyðingar, bílprófsaldur og mætingakerfi skólanna, svo dæmi séu nefnd. Stundum gleymist þó að eindregnar skoðanir höfundar á viðfangsefni eru engin trygging fyrir góðum rökstuðningi.Fyrsta skref
Semdu inngangsorð að ritsmíð þinni. Þau eiga að hefjast á einhvers konar reifun eða kynningu efnisins fyrir lesendum. Þessi inngangsorð geta verið með ýmsu móti (sjá kaflann um inngangsorð). Síðan á að þrengja efnið svo það verði viðráðanlegt. Loks á að enda innganginn á góðri efnisyrðingu. Hér er ágætt að rifja upp kaflann um það efni (bls. 12) og athuga dæmin á síðu 111.Annað skref
Rifjaðu upp kaflann um hugmyndir (bls. 16). Safnaðu hugmyndum á litla seðla (til dæmis A6). Á hverjum seðli á að vera ein hugmynd, þ.e. röksemd eða dæmi sem styður hana eða hrekur. Athugaðu að einungis á að skrifa lykilorð á seðlana, ekki samfelldan texta. Safnaðu bæði með- og mótrökum. Þú þarft nefnilega ekki aðeins að halda fram þínum eigin rökum heldur líka að ræða rök þeirra sem eru á öndverðum meiði við þig. Hér gildir það sama og í boltanum; að góður árangur næst ekki nema vörnin standi sig vel. Hugaðu líka að lokaorðunum. Hver hinna fjögurra leiða verður fyrir valinu? (bls. 112)Þriðja skref
Rifjaðu upp kaflana um líkingar og stílbrögð (bls. 47-54). Hugsaðu nú upp þrenns konar stílbrögð til að nota í greinina.Fjórða skref
Flokkaðu seðlana og vinsaðu úr þær hugmyndir sem ekki passa inn í heildina. Raðaðu síðan seðlunum í þá röð sem best hentar í væntanlegri ritsmíð. Mundu að verkið á að líkjast fiski! Athugaðu vel í hvaða röð best er að setja rökin og hvernig með- og mótrök skiptast á. Ekki spila sterkustu trompunum út snemma. Þegar efnisröð hefur verið ákveðin er kominn hugmyndalisti (sbr. bls. 17 og 9) og út frá honum er hægt að semja textann. Það skalt þú nú gera.Fimmta skref
Lestu verkið vandlega og breyttu því sem breyta þarf. Því meiri breytingar, þeim mun betra verk. Athugaðu vel rammana bls. 9. Útkrabbað handrit er til marks um vönduð vinnubrögð. Notaðu að lokum leiðréttingarforrit og prófarkalesara til að fullkomna verkið.
Verkefnabanki við Hagnýt skrif © Gísli Skúlason / Mál og menning, 2003